Tim Beckers Student Fontys Hogeschool Journalistiek Artikel over Darteritus (13-8-2020)

Darteritus

De mysterieuze ziekte onder de darters: darteritus ‘Het is iets onbenulligs, maar er is een verklaring voor’ Het is de nachtmerrie van iedere darter. Nietsvermoedend sta je je dartpijlen af te vuren op het dartbord en uit het niets voelt het alsof de pijl in je hand een stuk beton is geworden. Deze ‘ziekte’ staat onder darters beter bekend als darteritus: het niet meer kunnen weggooien van je pijlen. Over de term bestaat een hoop zwartkijkerij en wordt veelal gezien als aanstellerij. Zeg nou eerlijk, een pijl naar een bord gooien is zo’n beetje de makkelijkste sportieve bezigheid die er is.

Mentale kwestie

De problemen rondom darteritus worden vaak gezien als een mentale kwestie. Dat is niet vreemd aangezien steeds meer professionele spelers zich uitspreken over de enorme mentale druk die bij het darten komt kijken.

Raymond van Barneveld, die meer dan 25 jaar aan de mondiale top stond, zei in een interview dat hij jarenlang het gevoel had een ‘burn-out’ te hebben, maar toch door moest gaan vanwege de bomvolle kalender. Of Luke Humphries, één van de meest talentvolle darters in het circuit, die aankondigde een pauze te nemen na aanhoudende psychische problemen. De mentale druk die er op darters staat is enorm. Berry van Peer, voormalig finalist van het jeugd-WK, noemde darten op mentaal vlak misschien wel één van de zwaarste sporten ter wereld.

Van Peer is uit de recente geschiedenis zelf één van de bekendste voorbeelden van een darter met darteritus. Tijdens de Grand Slam of Darts van 2017, één van de grotere toernooien op de dartskalender, sloeg het noodlot bij hem toe. In een volle zaal en voor het oog van duizenden kijkers thuis, kreeg Van Peer op het podium last van darteritus. Zichtbaar geëmotioneerd probeert Van Peer alles wat hij kan, maar het duurt soms een eeuwigheid voor de pijlen daadwerkelijk richting het bord vliegen. Beelden van de partijen tegen de geïrriteerde Australiër Simon Whitlock en de meelevende Schot Gary Anderson staan nog steeds op het netvlies gebrand bij veel dartsliefhebbers. Tic in de worp

Kevin Doets (21) is ervaringsdeskundige als het aankomt op darteritus. Doets is zelf professioneel darter met een droom om dit jaar het WK, de crème de la crème van de dartssport, voor het eerst te bereiken. Doets is een goede bekende van Van Peer en kreeg zelf op jonge leeftijd ook te maken met darteritus. “Ik stond te gooien op een toernooi in Amsterdam toen het voor het eerst gebeurde’’, vertelt hij. “Ik was toen zeventien jaar oud. Op een gegeven moment wilde ik mijn eerste pijl gooien en in mijn worp kreeg ik een soort tic voor ik de pijl losliet. Ik kon het daarna niet stoppen en het werd steeds erger.”

Volgens Doets werd de tic daarna een blokkade in zijn arm. “De eerste keer dat het gebeurde dacht ik bij mezelf ‘dit zal wel niets zijn’, want ik won dat toernooi. Maar het toernooi daarna begon ik aan die tic te denken en als je er veel over gaat nadenken gaat het helemaal fout. Ik ging steeds slechter gooien en begon me af te vragen of het geen darteritus was.”

Doets is nog een redelijk onbekende speler in het profcircuit. Toch komt de mysterieuze dartsziekte ook voor bij de grote namen. Mark Webster, Mensur Suljovic en meervoudig wereldkampioen Eric Bristow hebben bijvoorbeeld ook allemaal last gehad van darteritus. Oorzaak lastig te achterhalen

De vraag blijft of er een mentaal of fysiek probleem speelt dat de oorzaak kan zijn voor de weigerende pijlen. Marcel Emmen is Sport Precision Trainer en helpt darters om van hun darteritus-probleem af te komen. Emmen gaf zelfs tweemaal een heuse clinic aan een groep darters met de bijzondere ziekte. “Ik heb het zelf ook gehad en probeerde van alles om er weer vanaf te komen. Ik ben zelfs met links gaan gooien terwijl ik rechtshandig ben.” Hij zette een darteritus-clinic op voor darters die te maken hebben met de dartsziekte. “Normaal gesproken maak je een praatje met iemand die darteritus heeft en bouw je een vertrouwensrelatie met die persoon op. Voor de cursus heb ik het breder aangepakt en verschillende elementen gebruikt waardoor er hopelijk voor iedereen iets tussen zit waar ze wat aan hebben.” Voorlopig is het slechts bij twee clinics gebleven omdat Emmen al jarenlang in Noorwegen woont, maar hij sluit niet uit dat er ooit een vervolg komt.

Volgens Emmen is één van de belangrijkste factoren rond darteritus het negatieve verwachtingspatroon dat in de pijlen wordt gestopt. “Er zit een soort kortsluiting in het aansturingspatroon van de spieren. Als je eenmaal een aarzeling krijgt en je gaat het forceren, dan krijg je een negatief verwachtingspatroon. Daarom is het ook zo moeilijk om er weer uit te komen. Als je denkt dat je hem niet kunt loslaten, ga je de pijl ook niet loslaten. In de clinic probeerde ik het aansturingsprogramma op die manier iets te veranderen.”

Tijdens de clinic krijgen de darters ontspannings- en ademhalingsoefeningen en wordt er tijd besteed aan een stukje visualisatie. “Ik kan iemand met darteritus een dartpijl in zijn hand leggen. Als ik hem vervolgens blinddoek en zeg ‘gooi hem maar naar het bord’, dan zal deze persoon het niet doen omdat hij of zij voelt dat het een dartpijl is. Geef je die persoon een banaan. Andere vorm, ander gevoel. Dan gaat ie gewoon naar het bord, ook al weten ze dat deze niet in het bord blijft hangen.”

Mentale of motorische blokkade?

Daarmee zet Emmen de traditionele gedachte dat darteritus een mentaal probleem is bij. Maar volgens de ‘Sports Precision Trainer’ schuilt er ook een fysieke oorzaak die te maken heeft met fijne motoriek. Dit zijn kleine bewegingen met de handen en armen waar meer aandacht en concentratie voor nodig is. Bijvoorbeeld het strikken van je schoenveters. “Iedereen heeft een mening over darteritus. Sommigen zeggen dat het met faalangst te maken heeft. Ik denk dat het ook maken heeft met overtrainen van de fijne motoriek. Als je de pijl na honderd keer proberen niet los kan laten, dan sluipt er een soort angst in je. Dan ben je het vermogen verloren om die pijl te gooien. Als jij je hele leven lang die pijl hebt kunnen gooien en van het een op het andere moment niet meer. Heeft dat dan te maken

met een mentale blokkade of een motorische blokkade? Dat is wel een groot verschil.” Yips Ook in andere sporten komen soortgelijke problemen voor die vergelijkbaar zijn met darteritus. Bij biljarten (keuitis), schaatsen (zwabbervoet), boogschieten (rozenvrees) en golf (yips) komt het ook voor. Neuroloog Erik van Wensen is zelf fanatiek golfer en heeft al ruim twintig jaar last van de yips. Hij is ervan overtuigd dat yips en darteritus veroorzaakt wordt door een stoornis in de hersenen. “Yips is een kleine motorische hapering in je arm. Met name op het meest cruciale moment tijdens het putten (het laatste onderdeel om een hole te voltooien). Het merendeel van de golfers met de yips heeft te maken met een soort spastische of schrikachtige reactie in de hand.”

Volgens Van Wensen hebben darteritus en yips veel overeenkomsten. In de neurologie worden yips en darteritus omschreven als een focale taakspecifieke dystonie. “Focaal betekent heel plaatselijk ergens in het lichaam. Taakspecifiek slaat terug op een specifieke handeling zoals het gooien van een dartpijl en dystonie is één van de bewegingsstoornissen in de neurologie”, aldus de neuroloog. Of darteritus puur een fysiek of mentaal probleem is, valt volgens Van Wensen niet te zeggen. “Als neuroloog maak ik daar geen onderscheid tussen. De hersenen controleren het lichaam volledig. Lichaam en geest zijn zo onlosmakelijk met elkaar verbonden dat het geen zin heeft om daar een onderscheid te maken. Het feit dat je een dartpijl niet meer kunt gooien is absoluut een neurologische aandoening. Stress en spanning kunnen daar een rol in spelen. Maar als ik, terwijl ik dit gesprek heb, met een golfclub sla dan heb ik last van yips. Terwijl er van spanning of stress op dat moment geen sprake is. Het is dus niet af te doen als enkel een mentaal probleem.” Tussen de oren

Volgens Doets zit de ziekte ‘vooral tussen de oren’. “Ik speelde een keer in de Super League (het hoogste niveau wat je in Nederland kan gooien) en ik kon pas na een halve minuut mijn pijl loslaten. Toen kwam een tegenstander naar mij toe die er ook last van heeft gehad en die raadde mij acupunctuur aan. Na drie sessies was ik er vanaf. Dat kwam niet per sé door de behandeling denk ik, maar meer door het placebo-effect dat het met zich meedraagt’’, aldus Doets. “Als je darteritus hebt gehad, en je krijgt daarna één mokerharde tegenslag, dan keert het makkelijk weer terug. Ik ben er volwassener en slimmer in geworden. Ik kan mezelf tijdens het gooien veel rustiger houden dan voorheen waardoor ik er minder last van krijg.” Darteritus is een taboe

Hoeveel darters last hebben (gehad) van darteritus is moeilijk te zeggen. Niet iedereen spreekt zich openlijk uit over de ziekte. Emmen weet er alles van. Hij heeft gewerkt met darters die in de top 100 van de wereld hebben gestaan. Specifieke namen wil hij niet noemen. “Een probleem kan zijn, en daar waarschuw ik darters ook voor, dat wanneer je vertelt dat je last hebt van darteritus er weer een bepaalde onzekerheid kan opduiken als ze daarmee geconfronteerd worden. Of dat ze niet meer ontspannen kunnen gooien. Het is een beetje een taboe. Als darters hulp willen, moeten ze het probleem eerst bij zichzelf erkennen en zelf naar hulp zoeken. Het is iets onbenulligs, maar er is een verklaring voor.

Het kan iedereen gebeuren.” Doets onderschrijft het taboe over darteritus. “Ik had dat ook op het begin. Toen mensen om mij heen opeens de pijlen niet meer gegooid kregen dacht ik ook van ‘waar ben je nou mee bezig?’. Pas toen ik het zelf kreeg realiseerde ik me hoe klote het is. Maar voor mijn gevoel krijgen steeds meer mensen met darteritus te maken en wordt het meer geaccepteerd. Ik woon tegenwoordig in Zweden en ook daar hebben veel darters er last van.” Oplossing? Van Wensen heeft een Sport Dystonie Centrum opgericht waar sporters met een focale taakspecifieke dystonie terechtkunnen. Ook werkt Van Wensen nauw samen met oud-Olympisch schaatser Beorn Nijenhuis. Daarnaast is Van Wensen tegenwoordig twee dagen in de week bezig met zijn promotieonderzoek naar de yips genaamd de ‘Dutch Yips Studies’. Nijenhuis doet eenzelfde soort onderzoek, maar dan met de nadruk op de ‘zwabbervoet’. Één van die onderzoeken gaat over het vaststellen of een stoornis in de hersenen de oorzaak is van alle problemen. “Dit doen we om aan te tonen dat het niet om een of andere psychische aanstelleritis gaat. Migraine was bijvoorbeeld vroeger ook geen echte ziekte tot men erachter kwam dat dat het wel degelijk was.” Het onderzoek naar de yips kan ook gevolgen hebben voor de manier waarop er naar darteritus wordt gekeken. Want een bewezen behandeling is er nog niet. “Er is wel van alles geprobeerd zoals het gebruik van bepaalde medicijnen. Ik ben zelf meer aan het experimenteren met psychologische behandelingen. Maar puur therapeutisch gezien is het heel moeilijk om tot een geschikte behandeling te komen. Ook omdat we niet precies weten waar het echte probleem zit.” Maar daar hoopt Van Wensen met zijn neurologische onderzoek verandering in te brengen. Aan het eind van het jaar hoopt hij de eerste resultaten te kunnen presenteren. Omdat de oorzaak bij zowel darteritus als yips volgens hem hetzelfde is, kan de uitkomst van het yips-onderzoek ook hoopgevend zijn voor spelers die last hebben van darteritus. Tot die tijd blijft darteritus een moeilijk bespreekbaar en behandelbaar probleem en is het te hopen dat voor spelers als Berry van Peer er pijlsnel een goede oplossing te vinden is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dutch Dutch English English